ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 22

جیۆجەبرا

جیۆجەبرا نەرمامێرێکی فێرکاری بیرکارییە بۆ کێشانەوەی وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنەکان، ئەژمێرکردن، نواندن و دۆزینەوەی خاڵ و ھێڵ، لەسەر سیستەمی پۆتاندا، و بە گشتی بۆ فێرکاریی بیرکاری بەکار دێت. ئەم نەرمامێرە بە زمانی جاڤا، داڕێژراوە. جیۆجەبرا لە فێرکا ...

چواردەلا

لە چواردەلایەکی ڕێکدا، ھەموو لاکان و ناوەگۆشەکان یەکسانن. پێوانەی ھەر یەک لە ناوەگۆشەکانی چواردەلای ڕێک، نزیکەی ١٥٤٫٢٨ پلە و ڕووبەرەکەی لە ڕێگەی ئەم ھاوکێشە دەدۆزرێتەوە:

چوارگۆشەی جادوویی

چوارگۆشەی جادوویی بریتییە لە خشتەیەکی، n {\displaystyle n} * n {\displaystyle n} ، کە خانەکانی بە ژمارە ئەرێنییەکان لە 1 {\displaystyle 1} ھەتا n 2 {\displaystyle n^{2}} بە جۆرێک پڕ کراوەتەوە، کە سەرجەمی ژمارەکانی ھەر ڕیزێکی ئاسۆیی و ھەر ستوونێک ...

چوارگۆشەی یەکە

لە ماتماتیکدا ، چوارگۆشەی یەکە بە چوارگۆشەیەک دەوترێت، کە درێژایی ھەر یەک لە لایەکانی ١، بێت. بە دەستەواژەیەکی تر چوارگۆشەیەک کە پۆوتانی سەرەکانی لە سیستمی پۆتانی دێکارتیدا بریتین لە ، ، و.

چەقەگۆشە

چەقەگۆشە ، گۆشەیەکە سەرەکەی دەکەوێتە سەر چەقی بازنەیەک و ھەر دوو لایەکەی، دوو نیوەتیرەی بازنەکەن. پێوانەی چەقەگۆشە یەکسانە بە پێوانەی کەوانەکەی بەرانبەری.

چەندجارە

چەندجارە بۆ ژمارەیەک لە بیرکاریدا بریتییە لە ئەنجامی لێکدانی ژمارەکە لە ژمارەیەکی تەواو، بە واتایەکی تر بۆ دوو ژمارەی a {\displaystyle a} و b {\displaystyle b} ، دەوترێت b {\displaystyle b} چەندجارەی a {\displaystyle a} یە ئەگەر b = n a {\display ...

چێوە

چێوەی بازنەیەک بە تیرەی d لە ڕێگەی ئەم ھاوکێشە دەدۆزرێتەوە: ئەگەر لە پەیوەندی سەرەوەدا لەجیاتی تیرە، نیوەتیرەی بازنەکە بەکار بێنیت ئەوا: لەم دوو پەیوەندییەدا، d {\displaystyle d} تیرەی بازنە و r {\displaystyle r} بریتییە لە نیوەتیرەی بازنە و π {\ ...

حەڤدەلا

لە حەڤدەلایەکی ڕێکدا، ھەموو لاکان و ناوەگۆشەکان یەکسانن. پێوانەی ھەر یەک لە ناوەگۆشەکانی حەڤدەلای ڕێک، بە نزیکەیی ١٥٨٫٨ پلە و ڕووبەرەکەی لە ڕێگەی ئەم ھاوکێشە دەدۆزرێتەوە:

خاسیەتی ئاڵوگۆڕ

لە بیرکاریدا کردارێکی دوانی خاوەن خاسیەتی ئاڵوگۆڕ ـە ، ئەگەر گۆڕینی ڕیزکردنی شتەکان، ھیچ کاریگەری لە ئەنجامدا نەبێت.

خاڵی بنەڕەت (ماتماتیک)

خاڵی بنەڕەت لە بۆشاییی ئیقلیدسیدا، بەو خاڵە دەوترێت کە بە O ھێما دەکرێت و ئەو شوێنەیە کە تەوەرەکانی سیستمی پۆتان لەوێدا یەکتر دەبڕن. خاڵی بنەڕەت ھەر یەک لە تەوەرەکان دووبەش دەکات، بەشێکی ئەرێنی و ئەوەی تریان نەرێنییە.

خاڵی وەرگەڕان

لە ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاریدا ئەگەر f {\displaystyle f\!} فانکشنێکی بەردەوام بێت و ڕوونکردنەوەکەی لە خاڵی c {\displaystyle c\!} لێکەوتی ھەبێت بەم خاڵە دەوترێت خاڵی وەرگەڕانی فانکشنەکە، ئەگەر چەماوەکە لەو خاڵەدا لە قوپاو بۆ قۆقز یان لە قۆقزەوە ب ...

دابەشبوون

وا دابنێ ∗ {\displaystyle *} و ∘ {\displaystyle \circ } دوو کرداری دوانی لەسەر کۆمەڵی A پێناسە کرابن. کرداری ∗ {\displaystyle *} بەسەر ∘ {\displaystyle \circ } دا خاوەن خاسیەتی دابەشبوون یان بەشینەوەیە ئەگەر بۆ ھەر a و b و c لە کۆمەڵی A ، پاسادان ...

دوازدەلا

یەکێک لە ڕێگاکانی کێشانەوەی دوازدەلای ڕێک بە بەکارھێنانی ڕاستە و پەرگار:

دووری

دووری نێوان خاڵ و ڕاستەھێڵێک بریتییە لە کەمترین دووری نێوان خاڵەکە و ھەر خاڵێکی سەر ڕاستەھێڵەکە. بە زمانی بیرکاری دووری نێوان خاڵی A = x a, y a {\displaystyle A=x_{a},y_{a}} و ڕاستەھێڵی D ، لە ڕێگەی دوو خاڵی x 0, y 0 {\displaystyle x_{0},y_{0}} و ...

دیتێرمیننت

دیتێرمیننت یان سنووردەر لە جەبری ھێڵیدا فانکشنێکە ھەر ماتریکسەکی چوارگۆشەیی بەرامبەر ژمارەیەکی ڕاستەقینە دادەنێت. دیتێرمیننت ڕۆڵێکی گرینگی ھەیە لە بەدەستھێنانی ھەڵگەڕاوەی ماتریکسەکاندا. واتە ئەگەر دیتێرمیننتی ماتریکسێک یەکسان نەبێت بە سیفر ئەوا م ...

دێلتای کرۆنێکێر

دێلتای کرۆنێکێر فانکشنێکی دوو گۆڕەکییە بە ناو ماتماتیکزانی ئەڵمانی لێئۆپۆلد کرۆنێکێر ناو نراوە، ڕێسای ئەم فانکشنە بەم شێوەیە: واتە ئەگەر دوو گۆڕەکەکە یەکسان بن بەھای دێلتا ۱ و ئەگەر یەکسان نەبن بەھاکەی دەبێتە سیفر. بۆ نموونە δ 23 = 0 {\displaysty ...

زنجیرە (ماتماتیک)

لە بیرکاریدا، ئەگەر پاشیەکییەکی بێکۆتایی لە ژمارەکان درابێت، بۆ نموونە: { a n }، ئەوکات بە بەرھەمی سەرجەمی گشت تێرمەکانی پاشیەکییەکەیە پێکەوە واتە: a 1 + a 2 + a 3 + ⋯, {\displaystyle a_{1}+a_{2}+a_{3}+\cdots,} ، دەوترێت یەک زنجیرە. ھێمای Σ بۆ دە ...

زنجیرەی ئەندازەیی

لە بیرکاریدا، زنجیرەی ئەندازەیی بریتییە لە زنجیرەی پاشیەکییە ئەندازەییەکەی و بەم شێوە پێناسە دەکرێت: لێرەدا، a تێرمی یەکەمی و r بریتییە لە بنچینە ی زنجیرەکە.

زنجیرەی تایلۆر

لە بیرکاریدا، زنجیرەی تایلۆر یان کراوەی تایلۆر ، نواندنی فانکشنێکە بەشێوەی زنجیرەیەکی دوانەھاتوو کە لە گرتە‌کانی فانکشنەکە لە خاڵێکدا پێکھاتووە. ئەم زنجیرەیە لەلایەن ماتماتیکزانی ئینگلیزی، برووک تایلۆر، ساڵی ١٧١٥ زایینی، پێشکەش کرا.

زنجیرەی گرێگۆری

زنجیرەی گرێگۆری ھەروەھا ناسراوە بە زنجیرەی مادھاڤا-گرێگۆری یان زنجیرەی لایبنیتس ، بریتییە لە کراوەیەکی دوانەھاتووی زنجیرەی تایلۆری فانکشنی ھەڵگەڕاوەی تانجێنت، کە لەلایەن ماتماتیکزانی ھیندی مادھاڤای سانگاماگراما لە دۆزرایەوە و لەلایەن جیمز گرێگۆری ...

زنجیرەی لێکدوورکەوتوو

لە بیرکاریدا، زنجیرەی لێکدوورکەوتوو بە زنجیرەیەک دەوترێت کە لێکنزیکبوو نییە. واتە کاتێک بەھای n {\displaystyle n} زیاد دەبێت، بەھای سەرجەمە بەشەکان زیاد دەبێت. ئەمە بەو واتایەیە کە پاشیەکیی بێکۆتایی سەرجەمە بەشەکانی زنجیرەکە لە ژمارەیەکی دیاریکرا ...

زنجیرەی لێکنزیکبوو

لە بیرکاریدا بە زنجیرەیەک دەوترێت لێکنزیکبوو ئەگەر پاشیەکیی سەرجەمە بەشەکانی ‎ { S 1, S 2, S 3, … } {\displaystyle \left\{S_{1},\ S_{2},\ S_{3},\dots \right\}} ‎ بە زیادبوونی بەھای n {\displaystyle n} لە ژمارەیەکی دیاریکراو نزیک ببێتەوە. بە دەستە ...

زیادە ژمارە

لە تیۆریی ژمارەکاندا، زیادە ژمارە ژمارەیەکە کۆی بەشدراوە تایبەتەکانی گەورەترە لە ژمارەکە خۆی. ١٢ یەکەم زیادە ژمارەیە. بەشدراوە تایبەتەکانی بریتین لە ١، ٢، ٣، ٤، و ٦، واتە کۆی بەشدراوە تایبەتەکانی دەکاتە ١٦ کە گەورەترە لە ١٢. بەو بڕەی سەرجەمەکە کە ...

ڕادە (ماتماتیک)

ڕادە یان ئامانج یەکێک لە چەمکە سەرەکییەکانی ھەژماری جیاکاری و تەواوکارییە و بۆ پێناسەی بەردەوامی، گرتە، و تەواوکاری، کەلکی لێوەردەگرن. ڕادە چۆنیەتی ڕەوشتی فانکشنێک و ھەروەھا سیفەتی فانکشن لەسەر خاڵەکانی ڕووتەختێک یان بەھایەکانی بێسنوور بەراورد دە ...

ڕادەدار

لە بیرکاریدا ڕادەدار بریتییە لە کۆی چەند تێرمێک. توانی گۆڕەکەکانی ڕادەدار دەبێت لە کۆمەڵەی ژمارە تەواوە نانەرێنییەکان بن. ھەندێک ڕادەدار ناوی تایبەتییان ھەیە بۆ نموونە ئەو ڕادەدارەی لە دوو تێرم پێک دێت پێی دەوترێت ڕادەداری دوانی یان دوو ڕادەیی. پ ...

ڕوو

لە بیرکاریدا، بەتایبەت لە تۆپۆلۆژیدا، ڕوو مانیفۆڵدێکی تۆپۆلۆژیکیی دوو-ڕەھەندییە. ئاشناترین نموونەکانی ڕوو ھەر ئەو سنوورە دەرەکییەی شتە ڕەقەکانە، بۆ نموونە: ڕووی یەک دانە تۆپ.

ڕووبەر

ڕووبەر چەندێتییەکە کە پێودانگی دوو-ڕەھەندیی بەشێکی دیاریکراو لە ڕوویێک نیشاندەدات، زیاتر ھەرێمێک کە بە کەوانەیەکی داخراو بەسترابێتەوە.

ڕووتەخت

لە بیرکاریدا ڕووتەخت یان ڕاستەڕوو ڕوویەکی ٢-ڕەھەندی و تەختە کە بێبڕانەوە گەورەیە و ئەستووریی سیفرە. مەبەست لەوەی کە دەوترێ "بێبڕانەوە گەورەیە" ئەوەیە کە لەسەر یەک دانە ڕووتەخت ھەرچی بچیتە پێشەوە ھەرگیز ناگەی بە لێوارەکانی. کاتێک بمانەوێ وێنەی ڕوو ...

ڕووتەختی ئاوێتە

ڕووتەختی ئاوێتە دیاگرامێکی ئەندازەیییە بۆ نواندنی ژمارە ئاوێتەکان. لەو دیاگرامەدا بەشی ڕاستی ژمارە ئاوێتەکان لەسەر تەوەری ئاسۆیی و بەشی خەیاڵییەکەی لەسەر تەوەری ستوونی دیاری دەکرێت.

ڕۆژی پای

ڕۆژی پای یان ڕۆژی نزیککردنەوەی ژمارە پای ڕۆژی ئاھەنگگێڕانە بە ژمارەی نەگۆڕی بیرکارییەوە، پای. جەژنی ژمارەکە دەکەوێتە ڕێکەوتی ١٤ی ئازارەوە لەبەرئەوەی ئەم ڕۆژە بە شێوەی ١٤/٣ دەنوسرێت ئەمەش ھاوشێوەی ژمارەی پایە کە ٣٫١٤یە. ھەروەھا ڕۆژی ٢٢ی تەممووز کە ...

ڕەگی دووجا

لە بیرکاریدا، ڕەگی دووجا یان ڕەگی دووەمی ژمارەیەکی ڕاستەقینەی نانەرێنی وەکوو x {\displaystyle x} ھێما دەکرێت بە x {\displaystyle {\sqrt {x}}} و ئەنجامەکە بریتییە لە ژمارەیەک کە دووجاکەی یەکسانە بە x {\displaystyle x}. بۆ نموونە ڕەگی دووجای ٩ یەکس ...

ڕەگی دووەمی ٢

ڕەگی دووەمی ٢ ژمارەیەکی ڕاستەقینەیە کە کاتێک لە خۆی بدرێتەوە ئەنجامەکە یەکسان دەبێت بە ٢. لە ئەندازەدا ژمارەی 2 {\displaystyle {\sqrt {2}}} تیرەی ی چوارگۆشەیەک دەنوێنێت کە درێژی لاکەی یەک بێت.

ڕێژە

ئەم وتارە قسە لە گەورەییی دوو بڕ بەگوێرەی یەکتر دەکا. بۆ ڕێژەی سەدی گەورەییی یەک بڕ بەگوێرەی ١٠٠ سەدیچن ببینە. لە بیرکاریدا، ڕێژە یا ڕێزە مەزناھیی چەندایەتییەکان بەگوێرەی یەکتر نیشان دەدا. بەتایبەتی، ڕێژەی دوو بڕ نیشاندەری ئەوەیە کە بڕی یەکەم چەن ...

ڕێژەی زیوین

ڕێژەی زیوین نەگۆڕێکی بیرکارانەیە. ناوەکەی بڕدانێکە لە ڕێژەی زێڕین؛ وەکوو چۆن ڕێژەی زێڕین لە بێکۆتاییدا یەکسانە بە ڕێژەی دوو ژمارەی یەک لە دوای یەکی فیبۆناچی، ڕێژەی زیوینیش لە بێکۆتاییدا یەکسانە بە ڕێژەی دوو ژمارەی یەک لە دوای یەکی پێڵ. لە بیرکاری ...

ژمارەی ئاوێتە

ژمارەی ئاوێتە ، ژمارەیەکە بە شێوەی a + bi کە a و b ژمارەی ڕاستین و i یەکەی خەیاڵییە بەم شێوەیە کە i 2 = − 1 {\displaystyle i^{2}=-1}. R e z = a {\displaystyle R_{e}z=a} I m z = b {\displaystyle I_{m}z=b} ھەموو ژمارە ڕاستییەکان دەکرێت بەشێوەی ژمار ...

ژمارەی دابەش

ژمارەی دابەش ، بە ژمارەیەکی سروشتی گەورەتر لە یەک دەوترێت، کە سەرەتایی نەبێت. ھەر ژمارەیەکی تەواوی ئەرێنی، یان دابەشە، یان سەرەتایییە و یان ژمارە یەکە. واتە دەتوانین بڵێین، ژمارەیەکی دابەش، ژمارەیەکە، نە سەرەتایییە و نە ژمارە یەکە. ژمارە دابەشەکا ...

ژمارەی ڕاستەقینە

لە بیرکاریدا، ژمارە ڕاستەقینەکان بە شێوەی نافەرمی دەکرێت لە چەند ڕێگەی جیاوازەوە پێناسە بکرێن. ژمارە ڕاستەقینەکان داگری ھەردوو کۆمەڵەی ژمارە ڕێژەییەکان وەکوو ٤٢ و ٢٣/١٢-، وە ژمارە ناڕێژەییەکانن وەکوو پای و ڕەگی دووەمی ٢. یان، ھەر ژمارەی ڕاستەقینە ...

ژمارەی سەرەتایی

لە بیرکاریدا، ژمارەی سەرەتایی یان ژمارەی خۆبەش بریتییە لە ژمارەیەکی سروشتی گەورەتر لە یەک کە تەنھا دوو بەشدراوی جیاوازی ھەیە: ١ و خۆی. یەکەم بیست و پێنج ژمارەی سەرەتایی ئەمانەن:

ژمارەی سەرەتایی دوانە

ژمارەی سەرەتایی دوانە یان ژمارەی خۆبەشی دوانە، بە دوو ژمارەی سەرەتایی دەوترێت کە جیاوازی نێوانیان ٢ بێت. واتە: بۆ نموونە: یەکێک لە پرسیارەکانی بیرکاری کە تا ئێستا شی نەکراوەتەوە ئەمەیە، ئایا ژمارەی، ژمارە سەرەتاییە دوانەییەکان بێکۆتایە؟

ژمارەی سەرەتاییی مێرسێن

ژمارەی سەرەتاییی مێرسێن بەو ژمارە سەرەتایییانە دەوترێت کە لەسەر شێوەی M n = 2 n − 1 {\displaystyle M_{n}=2^{n}-1} دەنووسرێن. ناوەکەیان لە ناوی کشیکێکی فەڕانسەوییەوە وەرگیراوە بە ناوی مارین مێرسێن. توانەکانی n کە ژمارە مێرسێنەکانی لێ دەردەچێت بریت ...

ژمارەی سێگۆشەیی

ژمارەی سێگۆشەیی بە ژمارەیەک دەوترێ کە دەتوانرێت بە ڕیزکراوێکی سێگۆشەیی دیاری بکرێت، واتە یەکەم ژمارەی سێگۆشەیی بریتییە لە سەرجەمی یەک ژمارە لە ژمارە سروشتیەکان، دووھەمین ژمارەی سێگۆشەیی بریتییە لە سەرجەمی دوو ژمارە لە ژمارە سرووشتیەکان، و سێھەمین ...

ژمارەی فیبۆناچی

لە بیرکاریدا پاشیەکی فیبۆناچی بریتییە لە پاشیەکییەک لە ژمارە کە پەیڕەوی شێوازێک دەکەن و بەم شێوە پێناسە دەکرێن: جگە لە دوو ژمارەی یەکەم ژمارەکانی تر بەو شێوەیە دروست کراون کە ھەر ژمارەیەک دەکاتە کۆی دوو ژمارەکەی پێش خۆی. لە خوارەوە چەند ژمارەیەک ...

ژمارەی ناڕێژەیی

لە سیستەمی ژمارەکاندا ژمارەی ناڕێژەیی ژمارەیەکی ڕاستەقینەیە و ڕێژەیی نییە واتە ناتوانرێت لە ڕێگەی دابەشکردنی ژمارەیەکی سروشتی بەسەر ژمارەیەکی تری سروشتیدا دروست بکرێت. کۆمەڵەی ژمارە ناڕێژەییەکان کۆمەڵەیەکی نەژمێردراوە. لە ناو ژمارە ڕێژەییەکان کۆم ...

ژمارەی e

e ژمارەیەکی ناڕێژەیی و نەگۆڕە، بەھای نزیکەیی e یەکسانە بە ٢٫٧٣. ژمارەی e لە ڕێسای فانکشنی توانیدا بەکار دێت. گرتەی فانکشنی f = e x {\displaystyle f=e^{x}} لە خاڵی x = 0 {\displaystyle x=0} یەکسانە بە 1 {\displaystyle 1}. ژمارەی e {\displaystyle e ...

ژمێرە

ژمێرە یەکێ لە کۆنترین و بنچینەییترین لقەکانی بیرکارییە کە نزیکەی گشت کەسێ ڕۆژانە لە ڕێگەی کارگەلێک وەکوو کۆکردنەوە، لێدەرکردن، لێکدان و دابەشکردنەوە بەکاریدێنێت. لە ژماردنی سادەوە بگرە ھەتا زانستی پێشکەوتوو و بازرگانی لە زانستی ژمێرە کەڵک وەردەگرن.

ژێرکۆمەڵ

لە بیرکاری، بەتایبەت لە تیۆریی کۆمەڵدا، کۆمەڵەی A ژێرکۆمەڵـ ـێکی کۆمەڵەی Bیە ئەگەر A کەوتبێتە ناو B. ئەڵبەت دەکرێت A و B بەرانبەر بن. ئەو پەیوەندییە کە کۆمەڵیک ژێرکۆمەڵی ئەویتر بێت پێی دەگوترێت: داگری ، یان ھەندێجار: تێکەوتن.

ساین

ساین ، لە بیرکاریدا بریتییە لە نەخشەی گۆشەیەک. لە سێگۆشەی گۆشەوەستاودا، ساین تێکڕای درێژیی لای بەرامبەر بۆ درێژیی ژێت دەداتێ. لە سێگۆشەی بەرامبەر ساین بە شێوەی خوارەوە پێناسە دەکرێت: ساین لە ناو فانکشنە سێگۆشەییەکاندا ھەمیشە لە یەکەمیندا پێرست دە ...

سفر بە توانی سفر

سفر بە توانی سفر ، بەم شێوە ٠ ھێما دەکرێت، دەربڕەیەکی ماتماتیکییە، و ڕای جیاواز ھەیە لەسەر بەھاکەی. بەپێی شوێنی بەکارھێنانی ھەندێک جار بەھاکەی یەکسان بە یەک دادەنێن و ھەندێک جار دەڵێن پێناسە نەکراوە. لە جەبر، گونجێنەکان یان تیۆریی کۆمەڵەکاندا، زۆ ...

سەدیچن

لە بیرکاریدا، سەدیچن یان ڕێژەی سەدی ڕێگەیەکە بۆ نیشاندانی ژمارەیەک وەکوو کەرتێک لە ١٠٠. نیشانەی سەدیچن ئەمەیە: "%". بۆ نموونە، %٤٥ یەکسانە لەگەڵ ١٠٠ / ٤٥، یان ٠،٤٥. سەدیچنەکان بۆ نیشاندانی گەورەیی یان بچووکیی بڕێک بەگوێرەی بەرامبەر بە بڕێکی تر کە ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →