ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 23

فانکشنی توانی

فانکشنی توانی لە بیرکاریدا فانکشنێکە بە exp ⁡ {\displaystyle \exp} یان e x {\displaystyle e^{x}} ھێما دەکرێ. e {\displaystyle e} ژمارەیەکی نەگۆڕە و بە ژمارەی ئۆیلەر دەناسرێت، بەھای نزیکراوەی e {\displaystyle e} یەکسانە بە ۲٫۷۱۸۲۸۱۸۲۸. فانکشنی بنە ...

فانکشنی دووجا

فانکشنی دووجا فانکشنێکە ڕێساکەی بەھۆی بڕێکی دووجای یەک گۆڕەک دەنووسرێت بە شێوەی کاتێک a و b و c ژمارەی ڕاستەقینەن و بە a و b و c دەوترێت ھاوکۆلکەکانی فانکشنە دووجاکە. سادەترین شێوەی فانکشنە دووجاکان بەم شێوەیە f x = x 2 {\displaystyle fx=x^{2}}.

فانکشنی ڕاستەقینە

لە بیرکاریدا فانکشنی ڕاستەقینە یان فانکشنی ڕاستەقینە-بەھا بە فانکشنێک دەوترێت کە بوار و مەوداکەی ژێرکۆمەڵێک لە ژمارە ڕاستەقینەکانن. فانکشنە ڕاستەقینەکان لە لقی شیکاریی ڕاستەقینەدا تاوتوێ دەکرێن.

فانکشنی گاما

لە بیرکاریدا فانکشنی گاما ، بە گشتاندنی فانکشنی فاکتۆریێل دەوترێت. ئەم فانکشنە لە کۆمەڵەی ژمارە سروشتییەکان بۆ ژمارە ڕاستەقینەکان و ژمارە ئاوێتەکان پێناسە دەکرێت. پێناسەی ئەم فانکشنە بۆ ژمارەیەکی ئاوێتە کە بەشە ڕاستەقینەکەی ئەرێنییە بەم شێوەیە: ب ...

فانکشنی گاوسی

لە ماتماتیکدا، فانکشنی گاوسی فانکشنێکە بە شێوەی توانی بەم شێوەیە پێناسە دەکرێت: لێرەدا، a {\displaystyle a} ، b {\displaystyle b} و c {\displaystyle c} ھاوکۆلکە نەگۆڕە ڕاستەقینەکانن و e {\displaystyle e} بریتییە لە ژمارەی ئۆیلەر. وێنەی ڕوونکردنەو ...

فانکشنی گشتگر

بە فانکشنی f {\displaystyle f} لە کۆمەڵەی A {\displaystyle A} بۆ کۆمەڵەی B {\displaystyle B} دەوترێت فانکشنێکی گشتگر ، ئەگەر مەوداکەی دانەکانی B {\displaystyle B} بە تەواوی بگرێتەوە.

فانکشنی ھێڵی

فانکشنی ھێڵی فانکشنێکە ڕوونکردنەوەکەی ھێڵێکی ڕاستە، دەتوانین فانکشنی ھێڵی بە ھاوکێشەیەک لەم شێوە دەرببڕین: ڕێژەی گۆڕانی بەھای فانکشنی ھێڵی f x = x {\displaystyle fx=x} بۆ گۆڕینی بەھای x {\displaystyle x} نەگۆڕ دەمێنیتەوە و ئەو ڕێژەیە پێی دەوترێت ...

فانکشنی یەکبەیەک

وا دابنێ f: X → Y {\displaystyle f:X\to Y} فانکشنێک بێت. بە فانکشنی f {\displaystyle f} دەوترێت فانکشنی یەکبەیەک ، ئەگەر ھەر ئەندامێکی y {\displaystyle y} لە مەوداکەی بە تەنھا ئەندامێکی x {\displaystyle x} لە بوارەکەی بەسترابێت، بە واتایەکی تر ئە ...

فراکتاڵی ماندێلبرۆت

فراکتاڵی ماندێلبرۆت بریتییە لە فراکتاڵێکی سێ ڕەھەندیی کۆمەڵەی ماندێلبرۆت، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن دانیێل وایت و پاوڵ نیلاندر دروست کراوە. ئەم فراکتاڵە بە بەکارھێنانی سیستەمی پۆوتانی گۆیی بەرھەم دێت.

فرەگۆشەی ڕێک

لە ئەندازەی ئیقلیدسیدا بە فرەگۆشەیەک یان چەندلایەک دەوترێت ڕێک ئەگەر لایەکانی لە درێژیدا یەکسان بن و گۆشەکانی ناوەوەی لە پێوانەدا یەکسان بن. فرەگۆشەی ڕێکی سێلا بریتییە لە سێگۆشەیەکی ڕێک و فرەگۆشەیەکی ڕێکی چوارلا بریتییە لە چوارگۆشە. چەقی فرەگۆشەی ...

فرەگۆشەی قوپاو

فرەگۆشەی قوپاو یان چەندلای قوپاو بە فرەگۆشەیەک دەوترێت کە قۆقز نییە بە دەستەواژەیەکی تر فرەگۆشەیەکە بەلایەنی کەمەوە تیرەیەکی ھەیە کە ھەندێک لە خاڵەکانی لە دەرەوەی فرەگۆشەکەدان. فرەگۆشەیەکی قوپاو بە دوو یان چەند فرەگۆشەی قۆقز دابەش دەکرێت.

فرەگۆشەی قۆقز

پێوانەی ھەر ناوەگۆشەی فرەگۆشەیەکی قۆقز کەمترە لە ١٨٠ پلە. ئەگەر درێژە بە یەکێک لە لاکانی فرەگۆشەی قۆقز بدەیت، فرەگۆشەکە نابڕیت. ئەو ھێڵەی لە پێکگەیاندنی دوو خاڵی دڵخواز لەناو فرەگۆشەیەکی قۆقزدا دروست دەبێت، بەتەواوی دەکەویتە ناو فرەگۆشەکە یان دەک ...

فورمووڵی ئۆیلەر

فورمووڵی ئۆیلەر ، کە بە ناو لیۆنارد ئۆیلەر ماتماتیکزانی سویسڕی ناونراوە لە شیکاریی ئاوێتەدا فورمووڵێکی جەبرییە کە پەیوەندیی فانکشنیی توانی ئاوێتە و فانکشنە سێگۆشەیییەکان بەم شێوە دەردەبڕیت: e i x = cos ⁡ x + i sin ⁡ x {\displaystyle e^{ix}=\cos x ...

فەڕشی سیرپینسکی

فەڕشی سیرپینسکی فراکتاڵێکی تەختە لەلایەن واتسلاو سیرپینسکی لە ساڵی ١٩١٦ داھێنراوە. ئەم فراکتاڵە لە گشتاندنی کۆمەڵەی کانتۆر لە دوو ڕەھەندا بەدەست دێت.

قووچەک

قووچەک یان کۆڤک جۆرێک ھێرەمە بنکەکەی شێوەی بازنەیی ھەیە. تەوەری قووچەک ئەو ھێڵەیە لوتکەکە بە چەقی بنکەکە دەگەینێت. دەشێت قووچەک لار یان وەستاو بێت، لە قووچەکی وەستاودا تەوەر لەسەر بنکە ئەستوونە و بەرزی بریتییە لە درێژی تەوەرەکە. جیاوازی قووچەک لە ...

کردار (بیرکاری)

کردار لە سادەترین مانای خۆی، لە بیرکاری و مەنتیقدا، کار یان ڕەوتانەیێکە کە لە یەک یان چەند نرخی دەرخۆر نرخێکی نوێ بەرھەم دێنێت. دوو جۆر کردار ھەیە: یەکانی و دوانی. کردارە یەکانییەکان تەنیا یەک نرخ گیرۆدە دەکەن، وەکوو نەرێنی کردن و فانکشنەکانی سێگ ...

کۆمەڵە جیاکراوەکان

لە بیرکاریدا، بە دوو کۆمەڵ وەکوو A {\displaystyle A} و B {\displaystyle B} ، دەوترێت کۆمەڵە جیاکراوەکان ئەگەر ئەم کۆمەڵانە ھیچ دانە یان ئەندامێکی ھاوبەشیان نەبێت. بە دەستەواژەیەکی تر، کۆمەڵە جیاکراوەکان بەو کۆمەڵانە دەوترێت کە یەکتر نابڕن یان یەک ...

کۆمەڵەی بەتاڵ

لە بیرکاری و بەتایبەت لە تیۆریی کۆمەڵدا، کۆمەڵەی بەتاڵ کۆمەڵێکی تاقانەیە کە ھیچ ئەندامێکی نەبێت. بە زمانی بیرکاری بەم شێوە پێناسە دەکرێت: M = ∅ ⇔ ∀ x: x ∉ M {\displaystyle M=\varnothing \Leftrightarrow \forall x:x\not \in M} بۆ نموونە کۆمەڵەی ھەم ...

کۆمەڵەی بەکۆتایی

لە بیرکاریدا، کۆمەڵەی بەکۆتایی یان کۆمەڵەی دواھاتوو کۆمەڵێکە کە ژمارەیەکی بەکۆتایی ئەندامی ھەیە. بۆ نموونە: ٥ ئەندامی ھەیە. بە کۆمەڵێک کە بەکۆتایی نەبێت، دەوترێت کۆمەڵی دوانەهاتوو یان کۆمەڵی بێکۆتایی. بۆ نموونە کۆمەڵەی ژمارە تەواوەکان، کۆمەڵێکی ب ...

کۆمەڵەی بێکۆتایی

لە تیۆریی کۆمەڵەدا، کۆمەڵەی بێکۆتایی یان کۆمەڵی دوانەھاتوو بە کۆمەڵێک دەبێژرێت کە بەکۆتایی نییە. دەکرێت کۆمەڵە بێکۆتایی‌یەکان ژمێردراو یان نەژمێردراو بن. بۆ نموونە: کۆمەڵەی گشت ژمارە تەواوەکان، واتە: {.، -١، ٠، ١، ٢،.} ، کۆمەڵێکی بێکۆتایی و لە ھە ...

کۆمەڵەی کانتۆر

کۆمەڵەی کانتۆر لە بیرکاریدا بریتییە لە کۆمەڵە خاڵێک لەسەر پارچەھێڵێک کە ھەندێک تایبەتمەندی دیاریکراویان ھەیە، بە دەستەواژەیەکی تر کۆمەڵەی کانتۆر، کۆمەڵەیەکە بە لابردنی سێیەکی ناوەڕاستی پارچەڕاستەھێڵێک و دووبارەکردنەوەی ئەم کارە لەسەر ھەموو ئەو پا ...

کۆمەڵەی ماندێلبرۆت

کۆمەڵەی ماندێلبرۆت بریتییە لە کۆمەڵێک خاڵ لەسەر ڕووتەختی ئاوێتە، کە فراکتاڵێک پێک دەھێنن. کۆمەڵەی ماندێلبرۆت، لەبەر جوانی و ھەروەھا پێکھاتە ئاڵۆزەکەی، کە تەنیا لە چەند پێناسەی سادەی ماتماتیکییەوە بەدەست دێت، لە دەرەوەی دونیای ماتماتیکیش پێکھاتەیە ...

کەرتی بازنەیی

ئەگەر θ بە یەکەی پێوانی ڕادیان بێت، ڕووبەری کەرتی بازنەیی بەم شێوەیە: و ئەگەر یەکەی پێوانی θ پلە بێت ئەوا: ڕێگایەکی تری ھەژمارکردنی ڕووبەری کەرتی بازنەیی بریتییە لە ھەژمارکردنی تەواوکاریی خوارەوە بەم شێوە:

کێشەی ١٠٠ بەندکراوەکە

کێشەی سەد بەندکراوەکە ، بریتییە لە کێشەیەکی ماتماتیکی لە تیۆریی ئەگەردا، و بەم شێوەیە کە ١٠٠ بەندکراو، ھەر کامیان ژمارەیەکیان لە ١ ھەتا ١٠٠ بۆ دیاریکراوە و سەد کێشۆ لە بەرامبەریانە کە لەناو ھەر یەک لە کێشۆکاندا، ژمارەیەک دانراوە لە ١ ھەتا ١٠٠. ھە ...

کیو.ئی.دی.

کیو.ئی.دی. کورتکراوەی ڕستەیەکە بە زمانی لاتین کە ئەمەش خۆی لە یۆنانییەوە وەرگیراوە بە واتای: "کە دەبوایە نیشان درابا". لە ھەندێک لە پەرتووکەکاندا بەم شێوە ھاتووە: "سەلمێندرا ئەوەی دەبوایە سەلمێندرابا". کورتکراوەکەی بەم شێوەیە.q. e. d دەنووسرێت. ل ...

گراف (ماتماتیک)

وشەی گراف لە زانستی بیرکاریدا لانیکەم دوو واتا لەخۆ دەگرێت. لە ماتماتیکی سەرەتاییدا گراف بە ھەمان وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشن پێناسە دەکرێت. بیرکاریزانان پێناسەیەکی تر بۆ گراف دەکەن کە بریتییە لە کۆمەڵێک خاڵ و ھێڵ کە پێکەوە لکاون. بە دەستەواژەیەکی ...

گرووپی ئاڵوگۆڕی

گرووپی ئاڵوگۆڕی یان گرووپی ئابیلی لە ماتماتیکدا، بە گرووپێک وەکوو G {\displaystyle G} دەوترێت کە خاوەنی ئۆپێراتۆرێک وەکوو ⋆ {\displaystyle \star } بێت و ئەم ئۆپێراتۆرە لە کۆمەڵەی G {\displaystyle G} دا خاسیەتی ئاڵوگۆڕی ھەبێت، واتە بۆ ھەر a {\disp ...

گریمانەی ڕیمان

لە بیرکاریدا، گریمانەی ڕیمان یان مەزندەی ڕیمان ، مەزندەیەکە سەبارەت بە ڕەگەکانی فانکشنی زیتای ڕیمان. بەپێی ئەم مەزندەیە، بەشی ڕاستەقینەی ڕەگە ناسادە یان نادیارەکانی ئەم فانکشنە دەکاتە 1 / 2 {\displaystyle 1/2}. ئەم مەزندەیە لەلایەن بێرنارد ڕیمان ...

گونجێن

گونجێن لە بیرکاریدا پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ چەمکی گۆڕین ھەیە. گۆڕین بریتییە لە ڕێکخستنی ژمارەیەک شت بە ڕیزبەندییەکی دیاریکراو، لە گونجێندا ھیچ گرینگیەک نادرێ بە ڕیزکردن.

گۆڕین

لە بیرکاریدا گۆڕین بریتییە لە ڕێکخستنی ژمارەیەک شت بە ڕیزبەندییەکی دیاریکراو. دەشێت ئەم ڕێکخستنە ھێڵی بێت یان ناھێڵی. ئەم شتگەلە دەتوانن ھەر شتێک وەکوو ژمارە، پیت و شێوەی ئەندازەیی و. بن و ھەروەھا دەشێت ئەم شتگەلە دووپات ببنەوە یان لێکجیاواز بن. ...

گۆڕینی گۆڕەک

گۆڕینی گۆڕەک یەکێکە لە ڕێگاکانی شیکردنەوەی بابەتەکانی بیرکاری. بەتایبەت لە هەژماری تەواوکاری زۆر بەکار دێت. بەو شێوەیە گۆڕەکی دژوار کە شیکارییەکەی لامان گرانە بە گۆڕەکێکی هاوبا لەگەڵ هەمان گۆڕەک بەڵام سادەتر دەگۆڕین.

گۆشە

دوو گۆشەی هاوسێ دوو گۆشەن، سەرێکی هاوبەش و لایەکی هاوبەشیان هەیە.

گەشتی ئەسپ

گەشتی ئەسپ بریتییە لە پاشیەکییەکی جووڵەی ئەسپ لەسەر تەختەی شەترەنجدا بەشێوەیەک، کە تەنیا جارێک بە ھەر خانەیەکدا بڕوات. ژمارەی ڕێکی گەشتەکان لە تەختە شەترەنجێکی ٨×٨دا ھێشتا دیار نییە. کێشەی گەشتی ئەسپ کێشەیەکی ماتماتیکییە بۆ دۆزینەوەی گەشتی ئەسپێک ...

گەڵای دێکارتی

گەڵای دێکارتی ، چەماوەیەکی جەبرییە، لەڕێگەی ھاوکێشەی خوارەوە پێناسە دەکرێت: وێنەی چەماوەکە، ئەڵقەیەکە لە چارەگی یەکەم، لەگەڵ خاڵێکی دابڵ، لە خاڵی بنەڕەت و لێنەکەوتێک بەم ڕێسایەوە: و لەگەڵ ھێڵی y = x {\displaystyle y=x} ھاوتایە. ناوی ئەم چەماوەیە ...

گەورەترین بەشدراوی ھاوبەش

گەورەترین بەشدراوی ھاوبەش ، بریتییە لە گەورەترین ژمارە لە نێوان بەشدراوە ھاوبەشەکانی دوو ژمارە، گەورەترین بەشدراوی ھاوبەشی دوو ژمارەی a {\displaystyle a} و b {\displaystyle b} ھێما دەکرێ بە {\displaystyle }.

گەورەترین ژمارەی سەرەتایی ناسراو

گەورەترین ژمارەی سەرەتایی ناسراو یان گەورەترین ژمارەی خۆبەشی ناسراو بە گەورەترین ژمارەیەکی تەواو دەوترێت کە دەزانین سەرەتایییە. ئیقلیدس سەلماندی ژمارە سەرەتایییەکان بێکۆتان، کەوایە ھەمیشە ژمارەیەکی سەرەتایی بوونی ھەیە کە لە ژمارە سەرەتایییەکەی پێ ...

لا

ھەر یەک لە لەتە ھێڵەکانی پێکھێنەری چەندگۆشەیەک پێیدەگوترێ لا یان پەلـ ـێکی ئەو چەندگۆشەیە. لە ھەندێک کاربەریدا "لا" واتە ڕەھەند. لە زمانی کوردیدا، ژمارەیەک لە شێوەکان لە ڕووی تایبەتمەندیی لاکانیانەوە ناونراون و وشەی "لا" بەشێکە لە ناوەکەیان، بۆ ن ...

لوولپێچ (ماتماتیک)

لە ماتماتیکدا، لوولپێچ یان پێچاوپێچ چەماوەیێکە لە خاڵێکی ناوەندییەوە سەرچاوە دەگریت و وردە لە خاڵە ناوەندییەکە دوور دەبێتەوە.

لوولپێچی ئەرەشمیدوس

لوولپێچی ئەرەشمیدوس لوولپێچێکی بیرکارییە و بریتییە لە کۆمەڵە خاڵێک لە سیستمی پۆتانی جەمسەریدا پاسادانی ئەم ھاوکێشەیە دەکات: لێرەدا a {\displaystyle a} و b {\displaystyle b} ژمارەی ڕاستەقینەن.

لوولپێچی لۆگاریتمی

لوولپێچی لۆگاریتمی یان لوولپێچی گۆشە یەکسان یان لوولپێچی گەشەکردن چەماوەیەکی لوولپێچیی لەخۆچوویە کە زۆر جار لە سروشتدا دەبینرێت.

لوولەک

دوو بنکەکەی لوولەک جووتبوو و بە یەکتر ھاوبەرن. تەنیشتەڕووبەر بریتییە لە ڕووبەری ڕووەچەماوەییەکەی نێوان ھەر دوو بنکەکە. بەرزی بریتییە لە درێژی تەوەرەکە. تەوەر چەقی ھەر دوو بنکەکە بەیەکتر دەگەینێت. تەوەر ئەستوونە لەگەڵ ھەر دوو بنکەکە. تیرەی لوولەک ...

لۆگاریتم

لۆگاریتم چەمکێکی بیرکارییە کە بە ئاوەژووی توان کار دەکات. بۆ نموونە لۆگاریتمی ١٠٠٠ بە بنچینەی ١٠، یەکسانە بە ٣، لەبەر ئەوەی ١٠ × ١٠ × ١٠ = ١٠٠٠، یان بە شێوەی گشتی ئەگەر x = b y ، ئەوا لۆگاریتمی x {\displaystyle x} بە بنچینەی b {\displaystyle b} ی ...

لۆگاریتمی سروشتی

لۆگاریتمی سروشتی بریتییە لە لۆگاریتم بە بنچینەی e، بەھای نزیکەیی e یەکسانە بە ٢٫٧٣. ھێمای l n x {\displaystyle lnx} بۆ لۆگاریتمی سروشتی بەکار دەھێنرێت. لۆگاریتمی سروشتی ھەمان تایبەتمەندییەکانی لۆگاریتمی ئاسایی و لۆگاریتمەکانی تری ھەیە.

لێژی

لێژی یا لاری لە ماتماتیکدا ئاڕاستە و ئەندازەی لێژایی ھێڵێک دیاری دەکات. ئەگەر دوو خاڵی و لەسەر ڕاستەھێڵەی (f(x دیاری کرابێت، لێژیی ڕاستەھێڵەکە لە ڕێگەی ئەم ھاوکێشە دەدۆزرێتەوە:

لێکدان

لێکدان ، جاران، کەڕەت یان چەند ئەوەندە کردنەوە یەکێکە لە کردە سەرەکییەکانی بیرکاری. کاری چەند ئەوەندە کردنەوەی ژمارەیەکە بە ژمارەیەکی تر. لێکدان بۆ گشت ژمارەکان بە دووبارەبوونەوەی کۆکردنەوە پێناسە دەکرێت. بۆ نموونە، ٤ × ٣ دەکرێت بە کۆکردنەوەی ٣ د ...

لێکدانی دەرەکی

لە بیرکاریدا، لێکدانی دەرەکی یان بەئاڕاستە لێکدان یان لێکدانی ئاڕاستەبڕەکان کردارێکی دوانییە لەسەر دوو ئاڕاستەبڕ لە بۆشایی سێ ڕەھەندیدا و ئەنجامی ئەم لێکدانە ئاڕاستەبڕێکە ئەستوونە لەسەر دوو ئاڕاستەبڕی یەکەم. بەئاڕاستە لێکدان لە فیزیک و ئەندازیاری ...

لێکدانی دێکارتی

لە بیرکاریدا لێکدانی دێکارتی یان ئەنجامی لێکدانی دێکارتی ، کردارێکی بیرکارانەیە لەسەر دوو کۆمەڵ و بۆ بەرھەمھێنانی جووتەڕێکخراوەکان بەکار دێت، بە دەستەواژەیەکی تر، لێکدانی دێکارتی دوو کۆمەڵە، کۆمەڵێکە کە ئەندامەکانی جووتەڕێکخراون. لەو جووتەڕێکخراو ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →