ⓘ مێژووی ئایینەکان

مێژووی فەلەستین

مێژووی فەلەستین باسکردنە لە مێژووی وڵاتی فەلەستین و ئەو ڕوودا و پێشھاتانەی لە سەدەکانی ڕابردوو لەم ناوچەیە ڕویداوە بەمەبەستی ئاشنا کردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی ئەم وڵاتە. مێژووی فەلەستین تا ڕادەیەکی زۆر بەستراوە بە تێکستە ئاینییەکانی یەھودی و مەسیحی و ئیسلامی، و مێژووی فەلەستین بەندە بە بوونە سیاسی و نیشتەجێبوونەکەی.فەلەستین خاکی پەیامەکانە و لانکەی شارستانی مرۆڤایەتیە، و قیبلەی یەکەمی موسڵمانانە و کۆنترین شاری تێدایە کە ئەریحایە، بیست ویەک شارستانی جیاوازی بە خۆیەوە بینییووە لە ھەزارەی ھەشتەمی پێش زاینییەوە، لەسەر خاکی فەلەستین چەندین ڕاستی مێژوویی ئەدوێن لە سەر مێژووی ئەم خاکە، و کەن ...

کاک ئەحمەدی شێخ

کاک ئەحمەدی شێخ یان کاک ئەحمەدی سلێمانی کوڕی شێخ مەعرووفی نۆدێله زانایانی ئایینی و ناودارانی تەریقەتی قادریه. کاک ئەحمەدی شێخ کۆمەڵێک نووسراوەی ئایینی به زمانی فارسی لێ به جێ ماوە که به مەکتووباتی کاک ئەحمەدی شێخ ناسراون و له لایەن مەلا عەبدولکەریم مودەریسه وه به کوردی وەرگێڕدراون. کاک ئەحمەد له هاوچەرخانی مەولەوی کورد شاعێری به ناوبانگی کورده و لەگەڵ مەولەوی دا پەیوەندیەکی گەرمی هەبوه. کاک ئەحمەد له لایەن زانایان و گشتی خەڵکیەوه جێگەی ڕێز و حورمەت بوه، ئەم خاڵەمان له ئەم شێعری شێخ رەزای‌ تاڵەبانیەوه بۆ دەردەکەوێت: مه‌ربووته حه‌یاتم به سوله‌یمانی و خاکی خۆزگه‌م به سه‌گی قاپیه‌که‌ی ئه‌حمه‌د ...

یووسف بەگی ئیمامی

سەبارەت بەم ھۆنراوەیە: ڕۆژێک پڵنگێک چیادا برای یووسف بەگ دەیکوژێت، یووسف بەگ کە پیاوێکی بەجەرگ بووە دەچێت بۆ کێو و لەوێ پڵنگەکە دەکوژێت و ئەم شیعرە دەڵێت. لە ساڵی ١٩٥٥دا، پیرەمێرد لە ژمارەی ١٣٠٢ی ڕۆژنامەی ژیندا دوای گۆڕین بۆ سەر شێوەزاری سلێمانی بڵاوی دەکاتەوە.

پاپا فرانسیس

پاپا فرانسیس کاردینال کە بەناوی ەوە ناودەبرێت، خۆرخێ لەدایک بووی ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦ لە بوێنس ئایریسی پایتەختی ئارجەنتین. فرانسیس کەسایەتی کریستیانی ئەمریکای لاتینییە ویەکەمین کەسی ئەمریکای لاتینییە لە مێژووی ڤاتیکان دا کەسێک لە ئەمریکای لاتین بە ڕابەری کاسۆلیکەکانی جیھان ھەڵبژێردرێ، فڕانسیس لە ڕۆژی ١٣ی ئازاری ٢٠١٣ بە پاپا ی ڤاتیکان ھەڵبژێردرا و جێگەی پاپا بندیکتۆسی شانزەیەمی گرتەوە کەناوبراو لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٣ دەستی لەکارکێشابۆوە، ئەمەش دوای ئەوەی سێجار لەسەر نشووستی ھێنا بۆ بوون بە پاپای ڤاتیکان، فرانسیس خاوەن پلەی ماستەرە لە بواری فەلسەفە و خواناسیدا لە زانکۆی بۆینس ئایریسی ئارجەنتی ...

سەمیع

ناوی عەبدوسسەمیعی کوڕی سەید سلێمانی کوڕی سەید برایم ە، لە ساڵی ١٨٤٨ز بەرامبەر بە ١٢٦٤ی کۆچیدا لە ناوچەی سیوەیل لە ڕۆژئاوای کوردستان لەدایکبووە. لە دوای تەواوکردنی خوێندنی ئایینی ھاتووە بۆ دێھاتی ھەمزەڵان لە ناوچەی دەشتەتاڵی سەر بە شاری بانە و پێشنوێژی بۆ کردووە و وانەی ئایینی وتووتەوە. لە دوای ساڵی ١٨٨٤ ڕووی کرۆتەوە بۆ دێھاتی ئەنجێنە توەڕەش ناسراو بە ئەنجێنە برایم و لە وێ ماوەتەوە. لە ئەنجێنە براییم پەیامێکی بەناوی عەقیدە بە شێوازی شیعری نووسیوە، ئەم پەیامە لەلایەن خواناسی بەناوبانگ حاجی کاکە ئەحمەی بەرزنجی خوێندراوەتەوە و دانی بە باشی و لە باری ئەم ریسالەیا ناوە. عەقیدە دەیان جار لە کوردس ...

دەرەویان

دەرەویان دێیەکە لە گوندستانی شمشێر، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی پاوە، پارێزگای کرماشان، ئێران. خەڵکی دەرەویان بە شێوەزاری سۆرانی و جافی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ٢٠٤ کەس لە ٧١٧ بنەماڵەدا بووە. ئه‌م دێیە چه‌نده‌ها کانی و شوێنی دیاریکراوی هه‌یه که ناویان ده‌به‌ین: کانیه‌کان: فه‌رخی، ئاوێزه، رۆنین، وێشان، قه‌لانجان، بنا‌وه‌چ، بگار و. شوێنه دیاریکراوه‌کان: وێشان، مازه‌رد، مای خوێنین، مێرگه درێژ، هه‌وارگه‌ی زیاروه‌گ، تله سوور، مای حمه‌وخان، مرکوژ، و. مێژووی ده‌ره‌وه‌یان پیشان ده‌دات که له مێژۆ چه‌ن خه‌یه‌ڵی محه‌ممه‌دی، بارامی، ئاقایی له‌م دێیەدا ژیانیان به‌سه‌ر بردو ...

زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی ئاداب

زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی ئاداب ناوەندێکی ئەکادیمیە یەکێکە لە کۆلێژەکانی زانکۆی سەلاحەدین -هەولێر لە سالی ١٩٧١ دامەزراوە لە شاری سلێمانی ئەو کات تەنها زمانی کوردی تێدا دەخوێندرا دواتر لە سالی خوێندنی ١٩٧٤-١٩٧٥ بەشی کۆمەڵناسی کرایەوە ساڵی خوێندنی ١٩٧٥-١٩٧٦ بەشی زمانی عەرەبی دواتر چەند بەشێکی دیکە وەک زمانی فارسی ، زمانی ئینگلیزی ، زانستە ئیسلامیەکان کرایەوە بەڵام بەهۆی فراوانبوونی بەشی زمان و بەشی زانستە ئیسلامیەکانی لێ جیاکرایەوە بوون بە کۆلێژێکی سەربەخۆی زانکۆی سەلاحەدین

شارستانی ماکۆ

شارستانی ماکۆ یان شارستانی مادکۆ ، یەکێک لە شارستانەکانی ئێرانە کە لە پارێزگای ورمێ ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری ماکۆیە. ئەم شارستانە ھاوسنورە لە باکورەوە لەگەڵ کۆماری تورکیا و لە باشوورەوە لەگەڵ شارستانی چاڵدێران و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ شارستانی پۆلدەشت و شارستانی شەوت و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ کۆماری تورکیا. لە ساڵی بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی کۆماری ئیسلامی ئێران ئەم شارستانە لەرووی کارگێڕییەوە دابەشکراوە بۆ ناوچە و گوندەوار و گوند و شارستانی پۆلدەشت و شارستانی شەوتی لێ جیاکرایەوە.

کوڕی خودا

کوڕی خودا ، گرێیەکە، کە بەپێی تایەفە مەسیحییە سیانەیەتیگەرەکان بریتییە لە پەیوەندییەک لەنێوان یەسووع و خودا دا، کە زۆرتر ناسراوە بە "خودای کوڕ". بۆ کەمینەیەک لە مەسیحییە ناسیانەیەتیگەرەکان، زاراوەی کوڕی خودا کە بەسەر یەسووعدا جێبەجێ دەبێت لە پەیمانی نوێدا، جێی رەزامەندییە، لەکاتێکدا نابایبڵییە بەڵام قبووڵ نییە وەک خودای کوڕ. بەدرێژایی مێژوو، ئیمپڕاتۆرەکان سەرناوی جیاوازییان هێناوەتە ئاراوە هەروەکوو "کوڕێکی خودا"، "کوڕێکی خودایەک" یان "کوڕی بەهەشت". ئیمپڕاتۆری ڕۆمانی ئۆگەستەس لە پەیوەندییەوە بۆ باوکە-هەڵگرەوەکەی کە خولیۆس سیزارە، بە کوڕی خواوەند ناو دەبرێت لەڕێگەی زاراوەی دیڤی فیلیوس کە دوا ...

ئاغچەمەسجید

ئاغچەمەسجید گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی کشاوەرز، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ئەم گوندە بەدوری دەکەوێتە باکوری شارۆچکەی ساینقەڵاوە و بەدووری دەکەوێتە باشوری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی کەشەورەوە، بەدوری دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری.

مەلا سەید ئەحمەدی فەیلەسووف

ناوی تەواوی سەید ئەحمەدی کوڕی سەید ئەمینی کوڕی سەید موحەممەدی کوڕی سەید ئەمینی کوڕی سەید خدری کوڕی سەید بەوانی کوڕی سەید خان عەلی خانە و نازناوی بوو، و بە مامۆستا مەلا سەیید ئەحمەدی فەیلەسوف ناسرابوو، ئەوەش لەبەر بلیمەتی و زیرەکی و شارەزابونی بە شێوەیەکی بێ وێنە لە زانستە شەرعی یەکان و فەلسەفە و عەقیدەی ئیسلامی و زانستە کانی تری وەک بەلاغەو مەنتیق و عیلمی کەلام و سەرف و نەحوی عەرەبی و فەلەک و ئوستورلاب و جوگرافیا و مێژوودا. ھەروەھا شارەزایی زۆرباشی ھەبوو لەزانستی زەوی ناسیدا.

ئاھی

ئاھی‌ نازناوی ە، لەساڵی ١٨٤٥ لەشاری سلێمانی لەدایکبووە. قۆناغەکانی خوێندنی حوجرەی تەواوکردووە. وەک دەستووری ئەو سەردەمانە، بۆ وەرگرتنی زانست، ھەندێ گوندو ئاوایی کوردستان گەڕاوە، ئەوانەی مەدەرسەی عیلمی ئایینی و مەلای گەورەیان لێ بووە. دوا قۆناغی خوێندنی لە کۆیە ماوەیەکی زۆریش لەوێ ماوەتەوە. دوای بەسەربردنی ساڵانێکی زۆرو دوورودرێژ، لەئەنجامدا گەڕاوەتەوە شاری سلێمانی، لەساڵی ١٩٠٦ دا کۆچی دوایی کردووەو لەگۆڕستانی گردی سەیوان بەخاک سپێردراوە. پارچە ھەڵبەستێکی ئاھی: ھەڵبەستێکی تر:

                                     

ⓘ مێژووی ئایینەکان

میژووی ئاینەکان ئاماژەیە بۆ تۆماری بیر و ئەزموونە باوەڕیەکان کە مرۆڤ باوەری پێی ھەبووە لە سەردەمە پێشینەکاندا، وە ئەم تۆمارەش لە مێژووی ئاینەکان لەگەڵ داھێنانی نووسیندا دەست پێدەکات بە نزیکەی ٥٠٠٠ ساڵ واتا ٣٠٠٠ ساڵ پ. ز لەوپەری رۆژھەڵات. بەڵام ماوەی پێش مێژووی ئاینەکان پەیوەستە بە لێکۆڵینەوەی بیروباوەڕە ئاینیەکانەوە کە پێش دەرکەوتنی تۆمارە نووسراوەکان دۆزراوەتەوە. ھەرچی خشتەی کاتی ئاینیشە ئەوە مێژوویەکی زنجیرەیی بەراوردی ئاینیە.

ھەرچی وشەی ئاین "یشە وەرگێڕانێکی ڕوونی نەبوو لە زمانە نا ئەوروپیەکان تەنھا دوای داگیرکردن نەبێ.

                                     

1. مێژووی لێکۆڵینەوەی ئاینەکان

لێکۆڵینەوەی ئاینەکان لە سەدەی ١٩ ەوە لە ئەڵمانیا دەستی پێکرد لە قوتابخانەیەک بە ناوی Religionsgeschichtliche Schule کە قوتابخانەیەکی بیری بوو ٫ ئەمەش یەکەم ھەنگاوی ڕێکخراو بوو بۆ لێکۆڵینەوەی ئاینەکان وەک دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی. وە ئەم قوتابخانەیە لە کاتێکدا دەرکەوت کە لێکۆڵینەوەی پەڕتووکی پیرۆز گەشەی بەخۆوە دەبینی لە ئەڵمانیا و شوێنەکانیتر.

                                     

2. کورتەباسێکی گشتی

سەدەی ١٩ زیادبوونێکی گەورەی بەخۆوە بینی لە زانستی ڕۆشنبیری و ئاینەکانیتر٫وەھەروەھا بنیاتنانی بزووتنەوە ئاینیەکان و مێژووە کۆمەڵایەتیەکان. قوتابخانەی مێژووی ئاینەکان فراوان بوو بە لەبەرچاوگرتنی فرەجۆری ئاینی بەھۆی پەیوەستی بە حاڵەتە کۆمەڵایەتی و ئابووریەکانەوە بۆ کۆمەڵەکی دیاریکراو.

وە بەڵگەنەویستە کە ئاینە نموونەییەکان بە قۆناغەکانی گەشەسەندندا ڕۆیشتوون لە کۆمەڵگەی ئاساییەوە بۆ کۆمەڵگا ئاڵۆزەکان، بەتایبەت لە ھاوبەش دانانەوە بۆ یەکتاپەرستی وە لە پەرشوبڵاویەوە بۆ ڕێکخستن.

                                     

3. بنەماکان

کۆنترین بەڵگە دەربارەی باوەڕە ئاینیەکان دەگەڕێتەوە بۆ سەدان ھەزار ساڵ و بەتایبەت لە چاخی بەردینی ناوەڕاست و خواروو، زانایانی شوێنەوارناسی ئاماژە بۆ شوێنە داپۆشراوە جیھانیە کۆنەکان دەکەن ھی مرۆڤە سەرەتاییەکان کە تەمەنیان دەگاتە زیاتر لە ٣٠٠٠٠٠ ساڵ کە ئەمە بەڵگەیە لەسەر بوونی ئاین لە زەمانێکی زووەوە. وە بەڵگەیەکیتریش ھەیە لەسەر پارچە شوێنەوارێکی ھێمایی کە ھی سەرەتاییە پێشینەکانن لە شوێنە مێژووییەکانی چاخی بەردینی ناوەڕاست لە ئەفریقیا. لەگەڵ ئەوەی لێکدانەوەی ئەم پارچە شوێنەواریە کە بیروباوەڕی ئاینی بن بۆتە جێگای مشتومڕ بەڵام بەڵگەکانی زانایانی شوێنەواری کە لە چاخە دوایینەکانەوە ھەیانە کەمتر جێگای مشتومڕن. بەشێوەیەکی گشتی زانایان ژمارەیەکی زۆری پارچەی شوێنەواریان لە چاخی بەردینی سەرووەوە دۆزیوەتەوە کە گوزارشت لە بیروباوەڕی ئاینی دەکەن. لەو نموونانەش کە پەیوەستن بە بیرباوەرە ئایینیەکان پیاوی شێرو پەیکەرەکانی ڤینۆس و وێنەکێشراوەکانی سەر دیواری ئەشگەوتی شوفیت وە ڕێوڕەسمەکانی ناشتنی پاکی سونجیر.

لەسەدەی ١٩ دا چەند تیۆریایەکی جیاواز دەرکەوتن دەربارەی بنچینەی ئاینەکان دژی ئەو قسەوباسە کۆنانە کە دەیانووت مەسیحیەت بنچینەی ئاینەکانە. تیۆرزانی کۆن ادوارت برنت و تایلور و ھربت سبینسر تیۆری ڕۆحانیان دەرکرد لە کاتێکدا کە جۆن لۆبۆکی بایۆلۆجییست گوزارشتی ئارەزووی ڕەگەزی بەکارھێنا. لەم نێوەندەدا زانای ئاینی ماکس کۆلەر ئاینی وەکو چێژ لێکدایەوە، لە کۆتاییشدا زانای فۆلکلۆری ویلھام ماندرت بنچینەی ئاینەکانی گێڕایەوە بۆ لێکدانەوە ئەفسانەییەکان و ڕووداوە سرووشتیەکان. بەڵام ھەموو ئەم تیۆریانە ڕەخنەیان لێ گیراوە بەشێوەیەکی بەرفراوان و کۆ دەنگیەک لەسەر بنچینەی ئاینی نەدۆزراوەتەوە.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →