ⓘ مێژووی چاندی

مێژووی کورد

کوردەکان نەتەوەیەکی نیشتەجێی ڕۆژھەڵاتی ناوینن. کوردەکان بە درێژایی مێژوو لە ناوچە شاخاوییەکانی باشووری دەریاچەی وان و ورمێ ژیاون، کە بەشێکە لە خاکەکەیان و بە کوردستان ناسراوە. کوردەکان بە زمانی کوردی قسە دەکەن، کە زمانی فەرمی کوردستانە. زمانەکە چەند شێوەزارێکی جیاجیای لێ دەبێتەوە، وەک کوردیی باکووری، کوردیی ناوەندی، کوردیی باشووری، لەگەڵ گۆرانی-زازایی. لە مێژوودا، کوردەکان دەسەڵاتیان بەسەر ھەندێک لەو ناوچانەدا ھەبوو کە ئێستا لەلایەن ئێران، تورکیا، عێراق، و سووریا داگیر کراون، بە تایبەت لە سەردەمی میرنشینە کوردییەکاندا. لە نێوان ململانێی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و سەفەوییەکان لەپێناو فراوانکر ...

مێژووی ئایینەکان

میژووی ئاینەکان ئاماژەیە بۆ تۆماری بیر و ئەزموونە باوەڕیەکان کە مرۆڤ باوەری پێی ھەبووە لە سەردەمە پێشینەکاندا، وە ئەم تۆمارەش لە مێژووی ئاینەکان لەگەڵ داھێنانی نووسیندا دەست پێدەکات بە نزیکەی ٥٠٠٠ ساڵ واتا ٣٠٠٠ ساڵ پ. ز لەوپەری رۆژھەڵات. بەڵام ماوەی پێش مێژووی ئاینەکان پەیوەستە بە لێکۆڵینەوەی بیروباوەڕە ئاینیەکانەوە کە پێش دەرکەوتنی تۆمارە نووسراوەکان دۆزراوەتەوە. ھەرچی خشتەی کاتی ئاینیشە ئەوە مێژوویەکی زنجیرەیی بەراوردی ئاینیە. ھەرچی وشەی ئاین "یشە وەرگێڕانێکی ڕوونی نەبوو لە زمانە نا ئەوروپیەکان تەنھا دوای داگیرکردن نەبێ.

مێژووی مۆسیقا

مۆسیقا لە ھەموو چاندێکدا لە کاتە جیاجیاکانی مێژوو بە شێوەی جیاجیا ھەبووە. وا خەمڵێندراوە کە ئەگەر ھەیە مۆسیقا مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٥,٠٠٠ ساڵ لەمەوپێش و یەکەمین پارچە مۆسیقاش لە ئەفریقا دەرکراوە، دواتر بەرەبەرە پەرەی سەندووە و بووەتە یەکێک لە ئامرازەکانی کات بەسەربردنی مرۆڤەکان. مۆسیقای چاندێک لە لایەن باوەڕ و کاریگەرییەکانی بیر و باوەڕی ئەو چاندە کاری تێکراوە، تەنانەت باری ئابووری و شوێنی جوگرافی و پێشکەوتوویی ئەو ناوچەیەش کاریگەری لەسەر چەشنی مۆسیقا ھەیە.

ھونەری پێش مێژوو

لە مێژووی ھونەردا، ھونەری پێش مێژوو بە ھەموو ئەو کارە ھونەرییانە دوترێت کە لە چاندە پێش مێژووەکاندا دروست کراون، بەردەوامیش دەبێت تاکو ئەو کۆمەڵگەیە نووسین یاخود ئامرازێکی تر دەدۆزنەوە بۆ تۆمارکردنی زانیارییەکان و تۆمارەکان و ڕێکخستنی ئامارەکان، یاخود لەگەڵ کۆمەڵگە یان چاندێکی تر یەکدەگرن کە ئامرازێکی ھەیە بۆ تۆمارکردنی مێژوو. کاتێکیش کە ئەوە ڕوویدا، دەمی ھونەری کۆن دەست پێ دەکات.

مۆزەخانەی پاشایەتیی ئانتاریۆ

مۆزەخانەی پاشایەتیی ئانتاریۆ مۆزەخانەیەکە تایبەت بە ھونەر، چاند و مێژووی نەتەوە جۆراوجۆرەکان و ھەروەھا مێژووی سروشتی. ئەم مۆزەخانەیە لە شاری تۆرنتۆی وڵاتی کەنەدادایە.

ئیمپراتۆریەتیی ساسانی

ئیمپراتۆریەتیی ساسانی یان ساسانییەکان دوایین ئیمپراتۆریەتیی ئێرانیی پێش ئیسلام بووە. بنەماڵەی ساسانی لە ساڵی ٢٢٤ی زایینی بە تێکشاندنی ئەشکانییەکان حکوومەتەکەیان پێک ھێنا و ھەتا ساڵی ٦٥١ واتە بۆ ماوەی زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ یەکێک لە زلھێزەکانی سەردەم بوون و بەرامبەرکێێ ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیان کرددوە. یەکەم شای ساسانی، ئەردەشیری یەکەم بووە کە لە ناوچە پارس پارێزگای فارس لە ئێستای ئێران شۆڕشی کردووە و ئیمپراتۆریەتییەکەی دامەزراندووە. دوایین شای ساسانی یەزدگێردی سێیەم بووە کە چەند شەڕی گەورەی لەگەڵ سوپای ئیسلام لە سەردەمی عومەر کوڕی خەتتابدا کردووە و لە ھەموویاندا دۆڕاوە. سەردەمی ساسانییەکان وەک سەردە ...

مێژووی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە

مێژووی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە دەگەڕێتەوە بۆ یەکەمین نموونەکانی پەیوەندییە ھاوڕەگەزییەکانی نێوان گەی، لێزبیان، و دووڕەگەزخوازەکان، کە تۆمار کراوە و دۆزراوەتەوە لە شارستانییەتی کۆندا لە مێژوودا.

ڕێگای ئاوریشم

ڕێگای ئاوریشم تۆڕێکە لە ڕێگەکان کە لە ئاسیاەوە ھەتا ئەورووپا کێشراون و لە سەردەمی کۆندا بۆ بازرگانی لە نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای جیھان دروست کرابوون. ئەم تۆڕە ڕێگای بێجگە لە کاریگەری بازرگانی لەسەر ئەو ناوچانەی کە لێیان تێدەپەڕێ، کاریگەری چاندی زۆریشی ھەبووە.

ئایشە شان

ئایشە شان گۆرانیبێژی کوردی لەدایکبووی ئامەدە. لە مێژووی سەرھەڵدانی چاند و ھونەری کوردیدا ئایشە شان یەکێک لەو ھونەرمەندانە بوو کە لە دژی سیاسەتی چەوت و ئاسمیلاسیۆنی ڕەش و بەھێزی کەمالیزم لە باکووری کوردستان وەکوو شێرە ژنێک بەرخۆدانی کرد.

مۆسیقای کوردی

کورد وەک ڕەچەڵەک و بنەچە، دەچێتەوە سەر ماد کە ٧٠٠ ساڵ پێش لە دایک بوونی مەسیح دەسەڵاتێکی گەورەی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، لە داوێنی چیای زاگرۆس دا ھەبووە. دوای ١٥٠ ساڵ حوکمڕانی، کوورشی ھەخامەنشی وەک نوێنەری فارس، دەسەڵاتی لە ماد زەوت کردووە و لەو کاتەوە تا ئێستا فارس وەک نەتەوەی فەرمانڕەوا حاکمە. دژایەتی فارسی دەسەڵاتدار لەگەڵ ماد باوکە گەورەی کورد دا بە شێوەیەکی ئەوتۆ بەڕێوە چووە کە ڕێگای گەڕانەوەی بە ماد نەداوە جارێکی تر بگەڕێتەوە سەر دەسەڵات و تێکۆشاوە تەواوی ئاسەواری ئەو ١٥٠ ساڵەی حوکمداری ماد بشێوێنێ و بیخاتە سەر خەرمانی دەسەڵاتی خۆی. ئەم شێواندن و داگیرکردنە گرفتێکی وای بۆ پسپۆڕان و لێک ...

ئینستیتیوتی کوردیی ئەستەمبوڵ

ئینستیتیوتی کوردیی ئەستەمبوڵ لە ڕۆژی ١٨ی نیسانی ١٩٩٢ لە ئەستەمبوڵ دامەزراوە. ئامانجی لێکۆڵینەوە و کۆکردنەوە و بڵاوکردنەوەی زانیاری لە سەر مێژوو و چاند و ھونەر و زمانی کوردییە. دامەزرێنەرانی ئینستیتیوتی کوردیی ئەستەمبوڵ بریتین لە: ئیسماعیل بێشیکچی یاشار کایا ئیبراھیم گوربوز İbrahim Gürbüz مووسا عەنتەر سولەیمان ئیماموغلو Süleyman İmamoğlu عەبدولڕەحمان دوررە Abdurrahman Dürre جەمشید بەندەر فەقی حوسێن ساغنیچ

شارستانێتی

شارستانێتی یان ژیواری ھەندێک جار ئەو لایەنەیە کە مشت و مڕی زۆر بە چەندین شێوە ھەڵدەگرێت. بە شێوەیەکی سەرەکی شارستانێتی ئەو لایەنەی مرۆڤەکان دەگرێتەوە کە چەندین دەستکەوت و ئامێر یاخود کشتوکاڵیان بە شێوازێکی سەرسوڕھێنەر بە دەست ھێناوە لە بوارەکانی تەکنەلۆژیا، زانست و ھتد.

                                     

مێریلا گالیتی

مێریلا گالیتی ،مێریلا مامۆستای زانکۆ لەسەر مێژووی ئیسلام و نووسەر و لێکۆڵەوەر و کوردناس بوو و ئەندامێکی دامەرزرێنەرانی ئینستیتیوتی کوردیی پاریس بوو ، کتێبێکی هەیە لەسەر کوردان بەناوی.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →